Wambuis – gietdraadoog (1600-1700)

gietdraadoog gemiddeld 10-13 mm

In Baart valt te lezen dat je over het algemeen kunt zeggen dat hoe groter de kop van de knoop is, des te ouder deze ook is.

Zowel Baart als coinhunter hebben een einddatering van ca 1650 voor dit soort knopen. Op basis echter van vondsten uit scheepswrakken kun je er van uit gaan dat deze tot ca 1700 zijn gebruikt. Baart laat ook helaas lang niet altijd het oog van iedere knoop zien. Hij geeft echter een groot deel van de knopen een begindatum van 1600 i.p.v. 1575. Ook staan er een aantal gietdraadoog voorbeelden bij die het jaar 1600 mee krijgen. Hieruit kun je concluderen dat 1600 voor Baart ook het beginjaar was van deze knopen.

Bij het PAN zijn deze terug te vinden:

lusvormig 03 MASSIEVE CONVEXE KOP EN VLAKKE BASIS, LUSVORMIGE STIFT, VERSIERD, 08-01-01-03 (1500-1850)
PAN definitie:
(1) Knoop met een massief gegoten kop; (2) de kop heeft een convexe voorzijde (3) en een vlakke basis; (4) de voorzijde van de kop is versierd; (5) integrale of separate lusvormige stift (ronde doorsnede).

Helaas wordt in deze definitie van het PAN een “lusvormige stift” genoemd met een “ronde doorsnede”. Dit is verwarrend! Het gaat hierbij om knoopjes met een rond oog! Deze oogjes zijn dikker dan de dunne draadoogjes die vrijwel altijd bij loodtinnen knopen werden gebruikt. Soms zijn deze (los) gegoten, soms wellicht gemaakt van een dikkere koperdraad. Daarom gebruik ik de naam gietdraadoog.

losse gietdraadoog

Tijdens het gieten werd het vooraf gemaakte oogje in het kopje gezet. Soms steken ze wat uit. Dit noemen ze een oog op stok.

Messing knoopje met een convexe kop en een afgebroken oog zijn vrijwel altijd van dit type. Staafoogjes braken immers bijna nooit af en knopen met draadoogjes waren van tin of lood tin.

Sierknoopjes met hierop bloemetjes, bloempatronen, kruispatronen, vlechtband en portretjes (portretknoopjes) komen vooral voor tussen 1600-1700.

De einddatering van 1850 door het PAN lijkt mij rijkelijk laat en wordt ook niet bewezen door context vondsten uit bijvoorbeeld scheepswrakken.

Fleuron

Op de iets oudere knopen van de vorige groep met staafoog komen vaak fleurons voor. Ik neem daarom ook aan de de knopen uit deze groep, waar ook fleurons op staan, vaak in combinatie met een kleine bloem in het midden, het oudste zijn. Baart geeft dit ook aan : “De bloem in het hart van de knop gaat geleidelijk een steeds grotere plaats innemen“.

Langzaam aan worden de fleurons om de bloem vervangen door schutbladen en cirkels met parels. Uiteindelijk staan er alleen nog maar Tudorroosjes e.a. bloemen op.

Resultaat 1–45 van de 71 resultaten wordt getoond