De oude uniformknopen van de infanterie van het Belgische leger worden nogal eens verward met de Franse militaire knopen, waarvan de gelijkenis nogal opvallend is.
De uniform knoop “oud model”
Rond 1845 verschijnen er op de uniformen van het Belgische leger het “oude model” type knoop voor de infanterie die o.a. werden geproduceerd door Fonson Frères (ca 1848-1872) uit Brussel.
Deze knopen waren geïnspireerd op de toenmalige Franse knopen. Het zijn semi-bolle knopen waarbij de afbeeldingen er op omgeven zijn door fleurons (een lang bloemachtig blad met krullen). Bovenin tussen de fleurons staat een klein bloemetje.
Deze uniformknopen zijn er in drie hoofdmaten, 18mm , 21mm en 23 mm en werden op verschillende uniformen gebruikt.
Het hoofdmotief op elke knoop komt als volgt overeen:
Een nummer 1 t/m 14 binnen een fleuron – 1e t/m 14e infanterie linie regiment
Cornet (hoorn) binnen fleurons zonder cijfer – regiment Karabiniers
Cornet (hoorn) met 1 t/m 3 binnen fleurons – 1e t/m 3e regiment jagers te voet
Granaat gelegen in het midden van een open fleuron: regiment van grenadiers
Er bestaan knopen met een platte achterkant maar ook met een convexe achterkant. Ook de oogjes die worden gebruikt variëren.
Knopen met convexe achterkant zijn meestal gevuld met gips (zie knoop hieronder), om de sterkte te vergroten en zo vervormingen te voorkomen.
Deze “oude modelknopen” werden gemaakt voor het hele Belgische leger tot de zomer van 1915. Hierna werden deze knopen opgebruikt tot volledige slijtage van de oude uniformen. In 1915 werd het kaki uniform ingevoerd en werden de knopen vervangen door de leeuwenknopen al dan niet in verschillende uitvoeringen.
De “nieuwe” knoop met de leeuw
Nieuwe uniformen die in gebruik genomen waren in de winter van 1914 hadden ook een nieuw type knoop, met een leeuwenpatroon. Deze knoop was blauw geverfd, dezelfde kleur als de uniformen. Een nieuwe kaki outfit, die in de zomer van 1915 aan de troepen werd uitgedeeld, verving de oude blauwe outfits: de knopen met leeuwenpatroon waarmee deze outfits waren voorzien, waren kaki geschilderd. Mocht je dus een blauw geverfde leeuwenknoop vinden dan komt deze uit de periode 1914-1915.
De invoering van dit nieuwe type knoop voor alle uniformen was bedoeld om de bevoorrading te vergemakkelijken. Ondanks zijn neutraliteit was België aangevallen en vervolgens binnengevallen door het Duitse leger. De voorraden militair materieel en uniformen waren bijna allemaal verloren gegaan. Contracten voor de vervaardiging van uniformen, uitrusting en bewapening werden daarom in het buitenland gesloten.
Fabrikanten en merken
Een groot deel van het “oude model” knopen dragen het merkteken van de fabrikant Fonson uit Brussel. Over dit bedrijf heb ik het artikel Fonson geschreven waarmee je via de opschriften op de achterkant van deze knopen de leeftijd per knoop globaal kunt bepalen.
Andere fabrikanten/merken die ik heb gezien zijn o.a. Van Malderen, Derooster, Pleuser Engel, Lambermont, “Extra Fein”, V.L. Paris, T.W. & W Paris, Masse BL Paris, Lavoine, Cooperative Militaires, Baugniet, Simons, Hartog en Hanninck.
Bij de leeuwenknopen zag ik o.a. Van Haeleweyck, Derooster, H.J. Paris, Fonson en Waterbury.
Opmerkingen
Ik heb zo goed mogelijk geprobeerd om deze gegevens bij elkaar te zoeken. Ongetwijfeld zijn er echter fouten in geslopen. Mocht je opmerkingen/aanvullingen hebben, dan houd ik mij aanbevolen.
Referentie
Flandre detection (franstalig)
Metaaldetectie Vlaanderen
Het Rijksarchief in België
Koninklijke Bibliotheek België
Belgische infanterie regimentsknopen 1 t/m 14
artikel over de knopen van de infanterie
MEDEA metaalvondsten in Vlaanderen
Indeling van het Belgisch Leger in augustus 1914



























