Determinatie Bodemvondsten

Determinatie, onderzoek en opbergen

Een mooie bijkomstigheid van het metaaldetecteren, is voor mij determinatie en het bijbehorende onderzoek.  Ik berg alle vondsten (op munten na) op per locatie in bakken en gripzakjes. Wanneer ik meerdere vondsten van één locatie de moeite vindt om te laten zien, dan doe ik deze ook wel eens in een letterbak. Munten die het waard zijn, gaan in hartbergers.

Dit bij elkaar houden van vondsten heeft als voordeel dat je per locatie inzicht kunt verkrijgen in de geschiedenis die daar heeft afgespeeld. Op sommige locaties zal je bijvoorbeeld veel 16de-eeuwse vondsten doen terwijl anderen weer zijn doorspekt met de tweede wereldoorlog. Onbekende vondsten kun je op die manier makkelijker determineren/dateren (zie hieronder bij context en complex datering).

 

Selecteren van vondsten

Per vondst bepaal ik of het de moeite waard is om er een foto van te maken en te plaatsen in de database. Het kost namelijk best wel wat tijd en niet alles heeft informatieve waarde. Sommige vondsten zijn ook zo beschadigd door de tand des tijds dat opslag per locatie wel zinvol is maar publicatie niet. Ik zie nog wel eens in databases van musea, foto's van troepjes die voor een archeoloog interessant kunnen zijn omdat het context geeft, maar wellicht niet zo waardevol is voor het publiek. Ik wil graag dat mensen geïnteresseerd raken en niet afhaken dus troepjes worden wel bewaard maar niet getoond 🙂 Het voordeel voor mezelf van vondsten in een visuele database, is dat ik deze heel snel weer kan terug vinden. Ik kom bij onderzoek op internet regelmatig objecten tegen waarvan ik denk "Hé, die heb ik ook!". Ik kan dan snel desbetreffende informatie aan het object toevoegen.

PAN-registratie

Na de eerste selectie bepaal ik vervolgens ook of iets interessant genoeg is om te melden bij het PAN. Bij de PAN (Portable Antiquities Netherlands) kun je een vondst officieel melden. Hiervoor moet je wel eerst de identiteit weten van je vondst zodat je er een categorie aan kunt hangen (zie PAN-determinatieboom). Hoe ouder, unieker en kwalitatiever een voorwerp is, des te waardevoller ik denk dat een vondstregistratie is. Je moet niet registreren voor het registreren, het moet nut hebben. De medewerkers van het PAN moeten immers al deze vondsten bekijken. Daarnaast helpt het natuurlijk ook enorm wanneer je je vondst al hebt laten determineren door een specialist (zie bijvoorbeeld: Een bijzonder sluitgewicht).

Foto's

Toen ik in 2020 begon met het fotograferen van vondsten had ik een wat oudere mobiel. Helaas zijn veel van die foto's niet goed genoeg, dus ben ik ook bezig om vondsten te her-fotograferen. Foto's maak ik op ruitjespapier van 1x1 cm zodat je zelf kunt bepalen hoe groot het desbetreffende voorwerp ongeveer is. Dit heb ik eigenlijk gedaan omdat het veel tijd scheelt. Het is dus efficiënter voor mij om het zo te doen. Ook het gewicht plaats ik er standaard niet bij. Alleen bij vondsten waarbij dit nuttig kan zijn zoals bij blokgewichten, wil ik het er nog wel eens bijzetten. Foto's probeer ik overigens standaard 300 pixels in de breedte te geven i.v.m. de snelheid van de website.

Referenties

Niemand is zonder fouten en historische vondsten zullen ondanks dat ik het zo secuur mogelijk probeer te doen niet altijd helemaal juist gedetermineerd zijn. In archeologisch onderzoek kom ik overigens ook wel eens objecten tegen waarbij er een educated guess is gedaan die niet klopt. Gaandeweg heb ik  een hele hoop interessante websites gevonden en geraadpleegd en ook deze heb ik voor mijzelf gerubriceerd. Ik kan dus nu vaak veel sneller en gerichter zoeken. Wanneer ik aan iets refereer probeer ik altijd te beginnen met wetenschappelijke sites zoals het PAN, landelijke musea en websites van de overheid zoals de collectie van de rijksdienst van cultureel erfgoed. Is hier een vondst niet te vinden dan kijk ik bij lokale musea, lokale heemkunde en archeologische verenigingen en diensten.  Ook bieden veilingen vaak de nodige informatie.

Onbekende vondsten

Wanneer ik een object niet gedetermineerd krijg maar wel globaal weet wat voor soort object het is zoek ik regelmatig contact met musea in het binnen- en buiten-land. Krijg ik een vondst dan nog niet gedetermineerd, dan plaats ik deze meestal op Facebook zodat anderen mee kunnen denken. Ook komt een dergelijke vondst in de database van metaaldetecteren.nl terecht met een goede omschrijving en eventuele opvallende eigenschappen.

Datering, complexdatering / contextdatering

Over de datering van objecten wordt nog wel eens getwist en kan niet altijd 100% accuraat zijn . Bovendien kan de datering per gebied of land nog wel eens verschillen. Ik probeer daarom goed te kijken waar een object is gevonden omdat de locatie van belang kan zijn. Mijn eigen vondsten houd ik altijd per locatie bij elkaar zodat ik eventueel een vorm van complexdatering / contextdatering kan toepassen, dus datering m.b.v. andere vondsten op dezelfde locatie.

 

Knopen determinatie

Loodjes determinatie

Munten determinatie

Boeken over knopen, gespen en kledinghaakjes