Dit mes(heft) was een liefdesgeschenk uit de 17de eeuw. Twee minnaars op het uiteinde van een ijzeren mes. Armen om elkaar heen geslagen, de man legt zijn linkerhand teder op de borst van zijn partner. De vrouw draagt een sierlijke jurk en hoofdtooi en heeft een gedeeltelijk geopende waaier in haar rechterhand. De man draagt een hoed, jas en broek. Aan zijn linkerheup hangt een zwaard.
De iconografie van het handvat en de vorm van het lemmet suggereert dat het mes een verlovingsgeschenk was uit de late 16de of vroege 17e eeuw. Door een vondst van een vergelijkbaar mesheft in een scheepswrak(*1), weten we dat tot ver in de 17de eeuw dergelijke messen in gebruik waren. Naast in Nederland worden vooral in Noorwegen en soms in Duitsland dergelijke messen gevonden. In de 16e en 17e eeuw waren de Nederlanden hét handelsknooppunt van Noordwest-Europa. Nederlandse gebruiksvoorwerpen, waaronder messen, werden op grote schaal geëxporteerd naar Scandinavië. Het mes is dus hoogstwaarschijnlijk een “Noordzeetype”.
Het was in die tijd gebruikelijk onder bruidegoms om hun bruiden een paar messen in een decoratieve schede te schenken. De vrouw droeg het geschenk gewoonlijk opgehangen aan haar middel als een symbool van haar status als minnares van het huishouden. Geleerden geloven dat deze traditie zich in het midden van de 14e eeuw in Europa ontwikkelde met de “attest van mes” om een deal te sluiten, waarbij een mes werd aangeboden met het transport van eigendom. Op dezelfde manier vertegenwoordigt het verlovingsmes de claim van de man op de vrouw die het ontvangt.
Gedecoreerde messen waren duur in de 17e eeuw en een indicatie van status. Ze waren gewaardeerde geschenken, want messen waren noodzakelijke culinaire hulpmiddelen, niet alleen voor het snijden van vlees, maar ook, zoals lepels, om voedsel naar de mond te brengen. Vorken dienden dit doel pas in de volgende eeuw, toen de houding tegen het gebruik van de vingers om te eten meer alomtegenwoordig werd, vooral onder de hogere klassen.
Materiaal: brons/messing
Afmetingen heft: lengte 7 cm
Datering: 16de/17de eeuw
PAN-type 29-02-05-02-01-03-01
(*1)Een vergelijkbaar mesheft is gevonden in het wrak van het turfschip OR49 gezonken in 1675-1700
