Knoop Bataafse legioen 1792. Diameter 14 mm. Koper/messing, heeft de Franse Frygische Patriotten muts in het centrum en een omschrift: “Bataavesche Vryheid”
Deze knoop is gevonden door Eugene Swarts en heb ik daarom aan zijn collectie toegevoegd.
Determinatie (onder voorbehoud) van deze knoop
Mijn eerste bevinding is dat de tekst “Bataavesche” eigenlijk een spelfout is. Wanneer ik namelijk alle digitaal beschikbare teksten van die tijd doorscan, dan komt deze geen enkele keer voor! Omdat er natuurlijk destijds een Franse connectie was, zou het natuurlijk heel goed kunnen dat een Franse knopenmaker gewoonweg moeite heeft gehad met het Nederlands.
Het gaat hier niet om een proefgieting of proefslag van een knoop. Ik ben er recent namelijk nog één tegen gekomen.
Wanneer je in het online boek “Le bouton uniforme Francais“zoekt op “Attribués aux gardes nationaux des sections de Paris” (ctrl-F en dan die tekst erin plakken) kom je uit bij knopen van troupes bourgeoises et irregulieres (burgertroepen en andere afwijkende troepen) datum 1791-1805 jaunes (geel: geelkoper of messing). Daar vind je de vrijwel identieke knoop (1792-1793), met ook de muts, de puntjes achter de muts en het kleine bloemetje. De tekst wijkt echter af. Er staat “republicain francais”. Een Franse republikein. Daar onder staat dat dit knopen zijn van de nationale garde en dat er veel varianten zijn! Dit zal dan hoogst waarschijnlijk een vroege variant zijn van een Nederlandse Republikein van het Bataafse legioen.
Even van wikipedia: Duizenden patriotten vluchtten naar Frankrijk en kwamen pas terug na de succesvolle revolutionaire Franse veldtocht in de Nederlanden (1792–1795), waar sommigen aan deelnamen in het Bataafs Legioen. De jaren 1780–1787 waarin de patriotten de Nederlandse politiek domineerden wordt wel de Patriottentijd genoemd.
De Franse versie van deze knopen worden gedateerd 1791-1792 dus waarschijnlijk is deze versie er eentje uit 1792 toen de Franse veldtocht in Nederland was.
Natuurlijk is dit nog een heel klein beetje natte vingerwerk, maar ik denk dat dit bijna een sluitend bewijs is. Het is dus een bijzondere knoop uit een roerige tijd net voor de Bataafse Republiek.
Update oktober 2023
Martijn Wink van Dutch Military Buttons 1795-1815:
“Volgens het reglement van de Bataafse gewapende burgermacht van 1796 was het grondbeginsel de bescherming van de Bataafsche vrijheid. Ook werd gesteld dat men vrij was om af te wijken van het vastgesteld uniform als daar een meerderheid voor was en als het goedgekeurd werd door de lokale overheid waaronder de desbetreffende afdeling burgermacht viel. Eind 1799 ging de autoriteit over de burgermacht van lokaal naar nationaal niveau en werden ook de uniformbepalingen aangepast. Ik zou nu deze knoop datering tussen 1796 en 1799 als een knoop van een van de afdelingen burgermacht.”
